Каз | Рус

Іздеу  
  

 
           
             ҚР Президентінің Жолдауы басым
           бағыттарының орындалуы туралы

 

 

 

Бастауыш   / Ғылыми және ғылыми-педагогикалық кадрларды аттестаттау   / Диссертациялық кеңес туралы ереже 
Диссертациялық кеңес туралы ереже

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2003 жылғы 10 қаңтардағы, N14 бұйрығымен бекітілген. ҚР БҒМ 2003 жылғы 4 желтоқсандағы N796, 2005 жылғы 2 наурыздағы N126,  2007 жылғы 17 қазандағы N486 бұйрықтарына сәйкес өзгерістер енгізілген

аударып алу

                          Диссертациялық кеңес туралы ереже

            1. Диссертациялық кеңестерді құру және жұмысын ұйымдастыру

1. Диссертациялық кеңестер – ғылым кандидаты немесе докторы ғылыми дәрежесін алу үшін ұсынылатын ғылыми жұмыстарды қарау жөніндегі кеңестер, жоғары білікті ғылыми және ғылыми-педагогикалық кадрларды аттестаттау жүйесінің негізгі буыны болып табылады.
2. Диссертациялық кеңестерді Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім жєне ғылым саласындағы қадағалау жєне аттестаттау комитеті (бұдан әрі – Комитет) тиісті ғылым саласындағы жетістіктерімен кеңінен танымал, сұралып отырған мамандық бойынша докторантурасы (аспирантурасы), кафедрасы (бөлімі, зертханасы) бар және ғылыми семинар жұмыс істейтін республиканың ірі ғылыми орталықтарында, ғылыми ұйымдарында және  жоғары оқу орындарында (бұдан әрі – ұйымдар) аталған ұйымдардың өтініші негізінде құрады.
Өтініш хатта осы ұйымда диссертациялық кеңесті құру қажеттілігі мен оның жұмыс істеуі орындылығының негіздемесі көрсетілуі, сондай-ақ кеңес өз жұмысына қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілетіндігіне, диссертациялардың қаралуы мен қорғалуына қажетті қаражаттың бөлінетіндігіне кепілдік берілуі тиіс. Ұйымның диссертациялық кеңес ашу үшін ұсынатын құжаттарының тізбесін Комитет белгілейді.
Комитет диссертациялық кеңестердің қызметін бақылайды және үйлестіреді,
әр ғылыми мамандық бойынша Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрінің 2001 жылғы 16 наурыздағы № 174 бұйрығымен бекітілген Ғылыми қызметкерлер мамандықтарының номенклатурасына енгізілетін өзгертулерді және басқа жағдайларды ескеріп, кеңестер желісін қайта қарап отырады.
Диссертациялық кеңестер диссертациялар сараптамасының сапасы мен әділдігіне, қабылданған шешімдердің негізділігіне жауап береді және диссертациялардың Ғылыми дәрежелер беру ережелерімен (бұдан әрі – Ережелер) белгіленген өлшемдерге сәйкестігін анықтау кезінде талапшылдықтың жоғары деңгейін қамтамасыз етуді көздейді.
Диссертациялық кеңестер өздері жұмыс істейтін ұйымдардың басшыларына есеп береді және сол ұйымдардың мөрі мен бланкілерін пайдаланады. Ұйым басшылары кеңес жұмысына қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге жауапты.
Кеңес мәжілісін өткізу үшін бөлме, оргтехниканы бөлу, ізденушілердің Комитетке жіберілетін аттестациялық істерін ресімдеу, кеңестің басқа қаладағы мүшелерінің іссапарына байланысты шығындарды төлеу кеңес құрылған ұйымдарға жүктеледі. Аталған шығындарды ізденушілердің өз есебінен өндіруге жол берілмейді.
Диссертациялық кеңес мүшелері өз міндеттерін ерікті түрде төлемақысыз орындайды.
Диссертациялық кеңестерді құруға ғылыми қауымды барынша белсенді қатыстыру мақсатында оларды ашу, мамандықтары және құрамы жөніндегі мәселелер ұйымдардың ғылыми (ғылыми-техникалық) кеңестерінің мәжілістерінде талқылануы керек.
Диссертациялық кеңес құрамына ұсынылатын кандидатуралар бойынша ғылыми кеңестің дауыс беруі өткізілуі тиіс. Біріккен диссертациялық кеңестің құрамы бойынша дауыс беру қызметкерлері диссертациялық кеңес құрамына кандидаттар болып табылатын ұйымдарда өткізіледі.
Ұйым (базалық ұйым) басшысы құрылатын диссертациялық кеңес құрамына сайланған кандидаттардың жиналысын өткізеді, жай көпшілік дауысымен, дегенмен, диссертациялық кеңестің тізімдік құрамының жартысынан кем емес дауыспен диссертациялық кеңестің төрағасы мен төрағасының орынбасары сайланатын жасырын дауыс беруге қатысады.
Кеңес төрағасы болып кеңес құрылып отырған ұйым штатында жұмыс істейтін, кеңес профилі бойынша (авторефераты бойынша) маман – ғылым докторы, белсенді ғылыми қызмет атқарушы ғалым сайланады. Кеңестің ғалым хатшысы болып кеңес құрылып отырған ұйым штатында жұмыс істейтін, кеңес профилі бойынша (авторефераты бойынша) маман сайланады.
Ғылыми (ғылыми-техникалық) кеңес мәжілісінің хаттамасы және диссертациялық кеңес төрағасы мен төраға орынбасарының кандидатуралары бойынша жасырын дауыс беру нәтижелері диссертациялық кеңес ашу жөніндегі өтініш хаттың міндетті қосымшасы болып табылады.
Кеңестердің төрағаларын, төраға орынбасарларын ауыстыруды, олардың құрамына басқа ішінара өзгертулер енгізуді кеңестер құрылған ұйымдардың өтініш хатының негізінде Комитет жүргізеді. Өтініш хатта ұсынылған барлық өзгертулер атап көрсетіледі және олардың қажеттігі негізделеді. Өтініш хатқа ғылыми (ғылыми-техникалық) кеңес мәжілісінің хаттамасы және диссертациялық кеңес мәжілісіндегі жаңадан сайланған диссертациялық кеңес төрағасы мен (немесе) төраға орынбасарының кандидатуралары бойынша жасырын дауыс беру нәтижелері, жаңадан енгізілетін мамандар туралы мәліметтер қоса беріледі.
Мамандықтар тізбесін өзгерту және кеңес құрамына елеулі өзгертулер енгізу кеңесті белгіленген тәртіппен қайта бекіту арқылы жасалады.
3. Ғылым докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялар қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестің құрамына тек ғылым докторлары енгізіледі. Ғылым докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялар қорғау жөніндегі кеңестер сондай-ақ, ғылым кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін  диссертациялар қорғауды да өткізеді. Ғылым кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялар қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестің құрамына ғылым докторлары мен кандидаттары кіреді, бұл ретте ғылым докторларының жалпы саны кеңес құрамының жартысынан кем болмауға тиісті.
Тиісті мамандықтар мен ғылым салалары бойынша кандидаттық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестер республикада осы мамандықтар мен ғылым салалары бойынша диссертацияларды қарайтын докторлық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестер болмаған жағдайда құрыла алады.
4. Мемлекеттік үлгідегі ғылым докторы дипломы бар басқа мемлекеттер азаматтарының ең көбі үшеуі кеңес құрамына қайта аттестаттаусыз енгізіле алады. Мұндай жағдайда мәжілістерде таратылуы шектеулі мәліметтері жоқ диссертациялық жұмыстар қаралады.
5. Комитет кеңеске әдетте бірнеше, бірақ ең көп дегенде бес мамандық бойынша диссертация қорғату құқығын бере алады.
6. Кеңес құрамы мынандай талаптарға сай болуы қажет:
1) кеңес құрамына жазбаша келісімімен авторефераттары, еңбектері бойынша (кеңестің әр мамандығы бойынша үштен көп емес) және шектес  мамандықтар бойынша (кеңестің әр мамандығы бойынша үштен көп емес) мамандар енгізіледі. Еңбектері бойынша Комитет ұсынған арнаулы ғылыми басылымдарда мамандығы бойынша жарияланған ең кем дегенде 5 ғылыми еңбегі бар ғылым докторлары енгізіледі. Шектес, яғни ғылыми мазмұны жағынан кеңес мамандығына жақын мамандықтар осы мамандықтың төлқұжатымен анықталады;
2) ғылым докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялар қорғалатын кеңестің құрамында тиісті ғылым саласының кеңестегі әр мамандығы бойынша кем дегенде  алты ғылым докторы, оның ішінде ең кемі төртеуі   – авторефераты бойынша болуы қажет;
3) ғылым кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациялар қорғалатын кеңестің құрамында тиісті ғылым саласының кеңестегі әр мамандығы бойынша кем дегенде бес маман, оның ішінде кем дегенде үш ғылым докторы, олардың ең кемі екеуі – авторефераты бойынша болуы қажет;
4) Комитет қызметкерлері, Комитет Төралқасы мен сараптау кеңесінің мүшелері кеңеске мүше бола алмайды;
5) әр маман тек бір кеңестің мүшесі бола алады және бір ғылым саласы бойынша тек бір мамандық атынан өкілеттік ете алады, бұл ретте ғылым докторы ғылыми дәрежесі екі мамандық бойынша берілген кеңес мүшесіне диссертациялық кеңесте авторефераты бойынша сол мамандықтар атынан өкілеттік етуге рұқсат беріледі;
6) кеңес құрамына басқа ұйымдардан, алайда, кеңестің әр мамандығы бойынша жартысынан аспайтын мөлшерде мамандар енгізілуі мүмкін;
7) кеңес мүшелерінің саны он үштен  кем  болмауы тиіс.
7. Ғылым мен техника дамуының басым бағыттары бойынша жоғары білікті ғылыми және ғылыми-педагогикалық кадрларды дайындау және аттестаттау үшін сұраныс туғызып отырған мамандықтар бойынша белсенді ғылыми зерттеу жүргізіп жатқан бірнеше ұйымдар ғалымдарының қатысуымен біріккен диссертациялық кеңестер құрылуы мүмкін.
Біріккен диссертациялық кеңес құрушы ұйымдар ортақ жауапкершілік және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету жағдайлары, соның ішінде қаржы жөніндегі келісімге қол қояды, өздерінің атынан Комитетке өтініш жасайтын базалық ұйымды белгілейді. Біріккен диссертациялық кеңес осы ұйымдарда жұмыс істейді деп саналады, бұл ретте базалық ұйым бірінші аталады.
Біріккен кеңестің ағымдағы жұмысына базалық ұйымның басшысы жауапты және оған кеңес басшылығы есеп береді. Комитетке жіберілетін аттестациялық істердің құжаттарына базалық ұйымның тиісті мөрі қойылады.
Базалық ұйымның басшысы кеңес жұмысының үйлестірушісі қызметін атқарады және жылына кем дегенде бір рет біріккен диссертациялық кеңеске қатысушы ұйымдардың басшыларымен оның жұмысы туралы мәжіліс өткізіп тұрады.
Біріккен кеңес құрамында кеңес құрылған базалық ұйымда қызмет істейтін, кеңестің әр саласының әр мамандығы бойынша (авторефераты бойынша бір немесе одан да көп) ғылым докторлары болуға тиіс.
Кеңес құрамы осы Ереженің талаптарын қанағаттандыруы тиіс.
8. Ережелердің 18-тармағында көзделген жағдайларда диссертацияны бір жолғы қорғаудан өткізу үшін кеңес құрамына тиісті ғылым саласының кеңесте жоқ мамандығынан авторефераты бойынша ғылым докторларының қажетті саны: докторлық диссертация үшін үшеу және кандидаттық үшін екеуі енгізілуі керек. Бұл ретте бір жолғы қорғауға енгізілетін кеңес мүшелерінің саны оның құрамында бұған дейін бар тиісті ғылым саласының шектес мамандықтары бойынша ғылым докторларының есебінен азайтылуы мүмкін. Енгізілетін ғылым докторлары ресми оппонент бола алмайды. Кеңес төрағасы алдын ала Комитетке қажетті мәліметтерді қоса бере отырып, кеңес құрамына қосымша мүшелер енгізу туралы өтініш хат жібереді. Тиісті Комитет шешімін алғаннан кейін толықтырылған құрамдағы кеңес диссертацияны қорғауға қабылдауды жүзеге асырады және қорғауды өткізеді.
Бір жолғы докторлық немесе кандидаттық диссертацияны қорғау тек докторлық диссертацияларды қабылдау құқығы бар кеңестерде ғана өткізіледі.
9. Диссертациялық кеңес жариялылық жағдайда жұмыс істейді. Оның мәжілісі туралы ол құрылған ұйымның ұжымы мен ғылыми қауымның кеңінен хабарландырылады. Диссертациялық кеңестің қызметі диссертациялық кеңес құрылған ұйымның Интернет желісіндегі ресми сайтында жариялануы тиіс. Сайтта: Комитеттің диссертациялық кеңестің қызметіне қатысты бұйрықтары; кеңес мүшелері туралы мәліметтер; есептер; диссертацияларды қорғауға рұқсат етілген мамандықтар төлқұжаттары; диссертациялардың авторефераттары жіберілетін ұйымдар тізбесі; арнаулы пәндер мен жалпы курс бойынша кандидаттық емтихандардың бағдарламалары;  арнаулы пәндер мен жалпы курс бойынша кандидаттық емтихандардың өткізілу кестесі; өткізілетін қорғаулар туралы хабарландырулар мен кестелер; диссертациялардың авторефераттары жариялануы тиіс.
Кеңес өзінің бүкіл қызметімен ізденушінің дайындаған диссертациясын қорғауына барынша қолайлы жағдай туғызуы керек. Ізденушіге өз диссертациясының қорғалуына қатысты кеңестегі барлық материалдармен танысуға, диссертациясының қорғалуын ұйымдастыруға байланысты барлық мәселелер бойынша кеңес басшыларының білікті көмегін алуға мүмкіндік берілуі тиіс.
Кеңес тиісті ұйымдардан диссертацияның толық, жан-жақты әрі әділ қаралуы мен негізделген шешім шығарылуы үшін қажетті материалдарды сұрауға құқылы.
10. Диссертациялық кеңестің бір мәжілісінде бір ғана диссертация қорғалуы немесе  бір қосымша қорытынды (ұжымдық пікір) дайындалуы мүмкін.
Бір күн ішінде бір докторлық немесе екі кандидаттық диссертация қорғалады. Кеңес бір айда бір докторлық және екі кандидаттық диссертацияны қорғаудан өткізе алады.
11. Диссертациялардың қорғалу мерзімін белгілегенде ізденушілердің диссертациясын қорғауға қабылдау туралы өтінішінің түсу кезегі сақталуы қажет. Кезектен тыс қорғау құқығын диссертациясын аспирантурада оқу мерзімі аяқталғанға дейін қорғауға ұсынған аспиранттар пайдаланады.
12. Кеңес басшылары кеңес жұмысы туралы өз ұйымы мен Комитет алдында есеп береді. Кеңес күнтізбелік жыл аяқталған соң, бір ай мерзім ішінде атқарған жұмысы туралы Комитет белгілеген үлгіде Комитетке есеп береді.
13. Егер кеңес мүшесі есепті жыл ішінде мәжілістердің жартысына және одан да көбіне қатыспаған болса, онда ол тиісті диссертациялық кеңес құрамынан шығарылады.
14. Кеңестің осы Ереженің немесе Ғылыми дәрежелер беру ережелерінің талаптарын бұзуы Комитеттің тиісті шешім қабылдауына, кеңес басшылығы мен мүшелерін ауыстыруына, кеңес қызметін оның өкілеттік мерзімінен ерте тоқтатуына немесе доғаруына негіз болып табылады.
14-1. Комитет кеңесте қорғалған жұмыстар бойынша Комитет Төралқасының екі теріс шешімі болған жағдайда диссертациялық кеңестің қызметін мезгілінен бұрын тоқтату туралы шешім қабылдайды.

 

2. Диссертацияның диссертациялық кеңесте алдын ала қаралуы

15. Кеңес Ережелердің 10-тармағының талаптарына сәйкес ресімделген, белгіленген тізбе бойынша құжаттары түгел диссертацияны алдын ала қарауға қабылдайды және кеңестің хаттамалық шешімімен диссертация бейіні бойынша маман – кеңес мүшелерінен (ең кемі үш адамнан) құрылған комиссияға диссертациямен және ғылыми жетекшінің (кеңесшінің) пікірімен танысуды және кеңеске диссертация қорғату құқығы берілген мамандықтар мен ғылым саласына сәйкестігі, автор жариялаған еңбектерінде диссертация материалдарының баяндалу толықтығы (Ережелердің 11-тармағына сәйкес) туралы кеңеске қорытынды беруді, сондай-ақ қаралатын диссертация бойынша жетекші ұйым, ресми оппоненттер тағайындау, ал қажет жағдайларда кеңес құрамына қосымша мүшелер енгізу туралы ұсыныс жасауды тапсырады. Сонымен бірге комиссия ғылыми жетекші тағайындаудың, ғылыми кеңесші қатыстырудың, диссертацияны мамандықтардың тоғысында ұсынылуының, шектеу грифтерін қоюдың негізділігіне көңіл аударуы қажет. Диссертацияны мамандықтардың тоғысында ұсынуға әр мамандық бойынша тиісті ғылыми үлестің болуы негіз болады.

Докторлық диссертацияны қарау үстінде комиссия ізденушінің кандидаттық диссертациясының материалдары мен қорытындыларын қандай дәрежеде пайдаланғанын анықтауы тиіс. Ізденушінің кандидаттық диссертацияны қорғауда ұсынған қағидалары мен ғылыми нәтижелері докторлық диссертациясын қорғауда қайтадан ұсыныла алмайды.
Егер диссертация кеңес құрылған ұйымда орындалмаған болса, соңғысы диссертацияны осы жұмыстың профиліне сай келетін кафедраның (бөлімнің, зертхананың, ғылыми семинардың) қосымша талқылауына жібереді.

Диссертациялардың кеңесте алдын ала қаралу мерзімі ізденуші құжаттарын тапсырған күннен бастап кандидаттық диссертация үшін екі айдан, ал докторлық диссертация үшін үш айдан аспауы қажет.
16. Кеңес комиссия қорытындысының негізінде диссертацияны өзінің мәжілісінде қорғауға қабылдайды және ресми оппоненттерді, жетекші ұйымды, қорғау күнін тағайындайды, автореферат тарататын қосымша тізімді белгілейді, авторефераттың қолжазба құқығында басылуына рұқсат береді немесе қажет жағдайларда (бір жолғы қорғау) кеңес құрамына белгіленген тәртіппен қосымша мүшелер енгізу туралы шешім қабылдайды.
Кеңес диссертациялық жұмыстың ресми оппоненттерінің, жетекші ұйымның, ғылыми жетекшісінің (кеңесшінің) бір-біріне тәуелсіздігі ұстанымын қатаң басшылыққа алады, олардың диссертацияға дайындайтын пікірлерінің әділдігі мен сапасына жауап береді.
Диссертациялық кеңес мәжілісінің құқықтылығы Ережелердің 28-тармағының талаптарына сәйкес анықталады. Кеңестің диссертацияны қорғауға қабылдау туралы шешімі, мәжіліске қатысушы кеңес мүшелерінің жай көпшілігі жақтап дауыс берген жағдайда қабылданған болып саналады.
Кеңес диссертацияны қорғауға қабылдау мәселесі туралы оң шешім қабылдаған жағдайда, 15-тармақта аталған комиссия диссертация жөніндегі кеңес қорытындысының жобасын дайындайды, сонымен бірге жіктемелік белгілерін іріктеуді жүргізеді. Қажет болған жағдайда комиссия осы ұйым кафедраларының, зертханаларының, секторларының немесе бөлімдерінің мамандарын қорытынды жобаны әзірлеуге қатыстыра алады.
17. Кеңес мына төмендегі жағдайлардың бірінде:
1) диссертацияның негізгі мазмұны кеңеске диссертацияны қорғауға қабылдау құқығы берілген мамандықтардың және ғылым саласының біреуіне де сәйкес келмегенде;
2) диссертацияның негізгі нәтижелерін жариялау толықтығы туралы Ережелердің 11-тармағының талаптары орындалмаған жағдайда;
3) ізденушінің ғылыми әдепсіздігі фактілері (бөтен материалды дерек көзіне сілтемесіз пайдалану, кандидаттық диссертациясын қорғауда ұсынған қағидалары мен ғылыми нәтижелерін докторлық диссертациясында қайта қорғауға ұсыну) анықталғанда диссертацияны қорғауға қабылдамайды.
Бұл ретте ізденушіге, осы Ережелердің 15-тармағында белгіленген мерзімде диссертацияның қорғауға қабылданбау себептері көрсетілген кеңес мәжілісі хаттамасының көшірмесі тапсырылады және оның кеңеске ұсынған барлық материалдары қайтарылады.
18. Алда болатын қорғау туралы хабарлама мекен-жайы, қорғалатын күні және уақыты көрсетіліп, Комитет бекіткен тізім мен кеңес бекіткен қосымша тізім бойынша авторефераттарды ерте, қорғаудан кемінде бір ай бұрын тарату арқылы жүзеге асырылады. Диссертацияның авторефераты мен хабарландыру мәтіні бір уақытта диссертациялық кеңес құрылған ұйымның Интернет желісіндегі ресми сайтында жариялануы тиіс.
Докторлық диссертацияны қорғауға қабылдау кезінде кеңес қорғауға дейін 2 ай мерзімнен кешіктірмей  Комитетке Бюллетенде және Комитеттің Интернет желісіндегі ресми сайтында жариялау үшін ізденушінің тегі, аты-жөні, диссертацияның тақырыбы, ғылыми дәреже берілетін ғылым саласы, мамандық шифры, қорғау мерзімі мен уақыты, диссертация қорғау өтетін кеңестің атауы мен мекен-жайы, жетекші ұйымның атауы, ғылыми жетекшінің (кеңесшінің), ресми оппоненттердің тектері, ізденушінің, ғылыми жетекшінің (кеңесшінің), оппоненттердің жұмыс орындары, оппоненттердің докторлық авторефераттарының титулды парақтарының көшірмелері көрсетілген хабарландыруды ұсынады. Хабарландырудың мәтіні ізденушінің ісіне салынады.
19. Жетекші ұйым мен ресми оппоненттердің пікірлері кеңеске қорғау күніне дейін кемінде 10 күн бұрын ұсынылуы тиіс.
20. Жетекші ұйым диссертацияның негізгі ғылыми қағидаларын баяндау үшін ізденушіні шақырып ғылыми семинар өткізеді, жетекші ұйымның пікіріне оны дайындаған маман мен диссертация талқылаудан өткен ұйым бөлімшесінің басшысы қол қояды, олар Комитет Төралқасының, сараптау кеңесінің және диссертация қорғалатын кеңестің мүшелері болмауы керек, пікірді жетекші ұйым басшысы немесе оның орынбасары бекітеді және ол ұйымның мөрімен расталады.
20-1. Ұйымнан оң пікірлер алған жұмыстар бойынша Комитет Төралқасының екі теріс шешімі болған жағдайда  Комитет осы ұйымды жетекші ұйымдар тізбесінен шығару туралы шешім қабылдайды.
21. Қорғау күні мен уақытын авторефератта көрсетілген уақыттан ерте мерзімге ауыстыруға болмайды.
22. Кеңес мәжілісін дәлелді себептермен белгілеген күні өткізу мүмкін болмаған жағдайда, кеңес ол туралы Комитетті хабардар ете отырып, он күннен бұрын емес мерзімде диссертация қорғау күнін кейінге жылжытуға құқылы.
23. Дәлелді себептермен ресми оппоненттерді ауыстыру қорғаудан кем дегенде он күн бұрын Комитетті хабардар ете отырып, кеңес мәжілісінде қаралады.

3. Диссертация қорғау кезіндегі диссертациялық кеңес мәжілісін өткізу

 24. Диссертация қорғау кезіндегі кеңес мәжілісі кеңес төрағасының, ол болмаған жағдайда кеңес төрағасы орынбасарының басқаруымен өткізіледі және магнитті таспаға жазылады.
Кеңес төрағасы (төрағаның орынбасары) диссертациясы қаралып отырған ізденушінің ғылыми жетекшісі (кеңесшісі) болған жағдайда кеңес мәжілісінде төрағалық міндет атқара алмайды. Егер кеңес төрағасы және оның орынбасары көрсетілген міндеттерді атқара алмаса, кеңестің бұл мәжілісіне төрағалық етуге кеңестің мүшесі – кеңес қызмет істейтін ұйымның штаттық қызметкері тағайындалады. Оның тағайындалуы ұйым басшысының бұйрығымен ресімделеді. Диссертациялық кеңестің ғалым хатшысы болмаған немесе ол диссертациясы қаралып отырған ізденушінің ғылыми жетекшісі (кеңесшісі) болған жағдайда, оның міндеттері ұйым басшысының бұйрығымен мерзімі (көп дегенде екі ай) көрсетіліп кеңес мүшелерінің біріне жүктеледі. Төраға, төрағаның орынбасары және ғалым хатшы бір мезгілде болмай қалған жағдайда диссертациялық кеңестің мәжілісі өткізілмейді.
25. Диссертациялық кеңес мәжілісінің ашылуы алдында оның мүшелеріне осы Ереженің 16-тармағына сәйкес әзірленген қорытындының жобасы таратылып беріледі.
Диссертациялық кеңес мәжілісін ашарда төраға келу парағы мен оппоненттердің қатысуы негізінде кеңес мүшелеріне мәжілістің құқықтылығы жайында хабарлама жасайды (Ережелердің 28-тармағы). Кеңес мүшелері мен ресми оппоненттердің кеңеске қатысуы, олардың мамандығы, ғылым саласы және ғылыми дәрежесімен, мәжілістің стенограммасында көрсетілуі тиіс.
Кеңес мәжілісі ашылғаннан кейін төраға ізденушінің диссертация қорғайтыны туралы хабарлайды, диссертацияның атауын, ресми оппоненттердің аты-жөнін, жетекші ұйымды атап өтеді және диссертацияның бірінші рет (қайталап) қорғалып отырғанын жариялайды. Содан кейін сөз ғалым хатшыға беріледі, ол ізденуші ұсынған құжаттардың негізгі мазмұны мен олардың белгіленген талаптарға сәйкестігі жайында қысқаша баяндайды.
26. Ізденуші диссертацияның мәні мен негізгі қағидаларын баяндайды. Содан кейін ізденушіге ауызша немесе жазбаша нысандағы сұрақтар қойылады. Ізденушінің жауаптарынан кейін сөз ғылыми жетекшіге (кеңесшіге) беріледі немесе ол болмаған жағдайда оның пікірі оқылады, диссертациялық жұмыс орындалған немесе ізденуші тіркелген ұйымның және кеңес жұмыс істейтін ұйымның қорытындысы, жетекші ұйымның пікірі және өзге де кеңеске келіп түскен диссертация мен автореферат туралы пікірлер жарияланады. Диссертация мен авторефертқа жіберілген оң пікірлер болған жағдайда ғалым хатшы кеңес мүшелерінің келісімімен оларды оқымастан, көрсетілген ескертпелерді атай отырып, шолу ғана жасайды. Теріс пікірлер толық оқылады.
27. Пікірлер оқылып болған соң, ізденушіге пікірлерде көрсетілген ескертпелерге жауап беру үшін сөз беріледі.
28. Бұдан соң ресми оппоненттер сөз сөйлейді,  одан кейін жауап беру үшін ізденуші сөз алады. Ізденушінің тілегі бойынша оған әрбір оппоненттің сөзінен кейін жауап беру үшін сөз берілуі мүмкін. Бұдан кейінгі пікірсайысқа қорғауға қатысушылардың барлығы да қатысуға құқылы. Пікірсайыс аяқталған соң ізденушіге қорытынды сөз беріледі.
29. Ізденушінің қорытынды сөзінен кейін кеңес осы Ереженің                        4-бөлімінде белгіленген тәртіп бойынша ғылыми дәреже беру жөніндегі мәселені жасырын дауысқа салады. Кеңестің шешімі, оған кеңестің мәжіліске қатысқан мүшелерінің ең кемі үштен екісі жақтап дауыс бергенде, қабылданған болып есептеледі.
30. Есеп комиссиясының хаттамасы бекітілгеннен кейін кеңес қорытындысының жобасы талқыланады. Ғылыми дәреже беру туралы мәселе оң шешілген жағдайда қорытынды жобасында ізденушінің жеке өзі қол жеткізген ең маңызды ғылыми нәтижелері, оның негізділігі мен жаңалығына берілген баға, теориялық және практикалық маңызы, диссертациялық зерттеудің нәтижелерін пайдалану жөніндегі ұсыныстар, сондай-ақ диссертация Ережелердің қандай талаптарына сейкес бағаланғаны атап көрсетіледі. Ғылыми дәрежелер беру туралы мәселе теріс шешілген жағдайда қорытынды қабылданбайды. Жіктемелік белгілері көрсетілген қорытындының мәтіні ашық дауысқа салынып, мәжіліске қатысушы кеңес мүшелерінің жай көпшілігінің дауыс беруімен қабылданғаннан соң, ізденушіге жарияланады. Осымен кеңес мәжілісі аяқталды деп есептеледі.
31. Диссертация қорғау нәтижелері бойынша оң шешім қабылданған жағдайда кеңес бір ай мерзім ішінде белгіленген құжаттар тізбесіне сәйкес ізденушінің диссертациясы мен аттестациялық ісінің бірінші даналарын Комитетке жібереді. Бұл тәртіптің орындалуына кеңестің ғалым хатшысы тікелей жауап береді. Қорғау өткен күннен кейінгі апта ішінде  диссертацияның екінші данасы түптелмеген күйде автореферат пен диссертацияның есеп карточкасының екі данасымен бірге қағаз және электронды тасығыштарда мемлекеттік және орыс тілінде «Ұлттық ғылыми-техникалық ақпарат орталығы» АҚ-на мемлекеттік тіркеуге жіберіледі. Ғылыми дәреже беру жөніндегі аттестациялық істің екінші данасы диссертациялық кеңесте он жыл бойы  сақталады.
32. Дауыс беру қорытындысы бойынша кеңес шешімі теріс болған жағдайда, кеңес диссертация қорғалған күннен бастап бір ай мерзім ішінде Комитетке ұйым бланкісіне жазылған, кеңес төрағасы қол қойған жолдама хат, оған қоса қабылданбаған диссертацияның есептік карточкасының             2 данасын, сондай-ақ автореферат пен кеңес төрағасы мен ғалым хатшы қол қойған кеңес мәжілісінің стенограммасын жібереді.
Ізденушіге дипломының көшірмесі, кандидаттық емтихандарды тапсырғандығы туралы куәлігі, кадрлар есебі жөніндегі жеке парағы, диссертация орындалған немесе ізденуші тіркелген ұйымның қорытындысы, ғылыми еңбектерінің көшірме нұсқалары және диссертациясы қайтарылып беріледі. Диссертация мен авторефераттың бір данасы кітапхана қорынан қайта алынып кеңеске беріледі, онда ол он жыл бойы сақталады.
Диссертацияға, авторефератқа келіп түскен пікірлер, мәжілістің стенограммасы  және дауыс беру бойынша шешімі кеңесте қалдырылады және олардың көшірмесі сұранысы негізінде диссертация қайта қорғалатын жерге жіберілуі мүмкін.
33. Ізденуші өз диссертациясын мәжіліс басталғанға дейін жазбаша өтініші бойынша қараудан қайтарып алуға құқылы. Ізденуші диссертациялық кеңеске өз диссертациясын қараудан алып тастау туралы  жазбаша өтініш берген жағдайда, кеңес төрағасы кеңесте қалдырылатын өтініш пен диссертация мен авторефераттың бір-бір даналарынан басқа құжаттарының бәрін ізденушіге қайтарып беруге нұсқау береді. Диссертация  қарау кезінде дайындалған құжаттар  кеңесте қалдырылады және  олар сұраныс негізінде диссертация қайта қорғалатын жерге жіберілуі мүмкін. Егер кеңес ізденушінің бөтен еңбекті, оның авторы мен алынған дерек көзіне сілтемесіз пайдаланғанын анықтаса, онда кеңес диссертацияны қайта қорғау құқығынсыз қараудан алып тастауға құқылы. Бұл жағдайда ізденушінің диссертацияны қараудан алып тастау туралы өтініші қабылданбайды, ал Комитетке диссертацияның авторефератымен бірге кеңес шешімі, мәжіліс  стенограммасы мен аудиожазбасы жіберіледі.

 

4. Жасырын дауысқа салу және есеп комиссиясының жұмысы

 

34. Есеп комиссиясы (кемінде үш адам) жасырын дауыс беру алдында мәжіліске қатысушы кеңес мүшелерінің жай көпшілігінің ашық дауыс беруімен сайланады.
35. Жасырын дауыс беруге мәжіліске қатысушы кеңес мүшелері ғана қатыса алады, ізденушінің қорытынды сөзінен кейін есеп комиссиясы оларға қол қойдырып, әзірленген бюллетеньдерді үлестіреді.
 Дауыс беруші “Дауыс беру нәтижесі” графасынан керексіз деп тапқанын сызып тастап, бюллетеньді мөрленген урнаға салады.
36. Есеп комиссиясының мүшелері урнаны ашып, бюллетеньдерді санайды және дауыс беру қорытындысы бойынша хаттама толтырады.
Үлестірілмеген бюллетеньдер жасырын дауыс берудің алдында тиісті белгі қойылып, есеп комиссиясында қалдырылады және бұл оның хаттамасында көрсетіледі. Дауыс беруге қатысқан кеңес мүшесінің пікірін айқындауға мүмкіндік бермейтін бюллетендер жарамсыз деп саналып, бұл да есеп комиссиясының хаттамасында белгіленеді.
Дауыс берудің қорытындылары бойынша хаттама ресімделгеннен кейін есеп комиссиясы барлық бюллетеньдерді конвертке салып желімдеп, мөр қойып өз хаттамасына тіркейді.
37. Кеңес жасырын дауыс беруге қатысқан кеңес мүшелерінің жай көпшілігінің ашық дауыс беруімен есеп комиссиясының хаттамасын бекітеді.
Есеп комиссиясының хатамасы  бекітілмеген жағдайда кеңес мәжілісі жалғастырылады және жасырын дауыс беру қайта өткізіледі.
Кеңес  есеп комиссиясының хаттамасын бекітпеу мәселесін тек диссертация қорғау барысында, жасырын дауыс беруде немесе есеп комиссиясының жүмысында тәртіп бұзушылық анықталған жағдайда ғана қарай алады.

 

5. Комитет қосымша қорытынды жасауға
(ұжымдық пікірге) жіберген диссертацияны қарайтын
диссертациялық кеңес мәжілісін өткізу

 

38. Аттестациялық іспен бірге қосымша қорытынды жасауға (ұжымдық пікір) жіберілген диссертация кеңеске келіп түскен күннен бастап екі ай мерзім ішінде қаралуға тиіс. Кеңес диссертацияны қарамастан бұрын кеңес мүшелерінен құрылған комиссияға ізденушінің диссертациясымен танысып, аттестациялық іс құжаттарын қарауды және диссертация жөніндегі қорытынды жобасын әзірлеуді, сондай-ақ сараптаудың бұған дейінгі кезеңдерінде айтылған сыни ескертпелерге баға беруді тапсырады.
Кеңестің мәжілісіне комиссия қорытындысымен алдын ала танысуға құқығы бар ізденуші шақырылады. Шақырылған ізденуші келуден бас тартса немесе мәжілісті өзінің қатысуынсыз өткізуді сұраса, кеңес өз мәжілісін оның қатысуынсыз өткізу туралы шешім қабылдай алады. Кеңес мәжілісіне оның шақыруымен қажет болған жағдайда ізденушінің оппоненттері, жетекші ұйымның өкілдері және басқа адамдар да қатысуы мүмкін. Кеңес мүшелерінің қатысуы (олардың мамандықтары, ғылыми дәрежелері аталып) мәжіліс стенограммасында көрініс табуы қажет.
39. Төраға кеңес мәжілісін ашарда келу парағы бойынша кеңес мүшелеріне мәжілістің құқықтылығы туралы хабарлайды (Ережелердің                 28-тармағы).
Кеңес мәжілісін ашқаннан кейін, төраға ізденушінің қосымша қорытынды (ұжымдық пікір) жасауға жіберілген диссертациясын қарау жайында хабарлап, диссертацияның, қорғау өткізілген диссертациялық кеңестің атауын, ресми оппоненттердің аты-жөндері мен жетекші ұйымды атап өтеді.
Бұдан кейін сөз ғалым хатшыға беріліп, ол ізденушінің аттестациялық ісіндегі құжаттардың негізгі мазмұнын қысқаша баяндайды.
40. Кеңес мәжілісіне ізденуші қатысып отырған жағдайда, оған диссертацияның негізгі қағидаларын баяндау мен қойылған сұрақтарға жауап беру үшін сөз беріледі.
41. Талқылау диссертация және аттестациялық іс құжаттарымен танысу тапсырылған комиссия мүшелерінің бірінің сөзімен басталады. Бұдан кейін кеңес мәжілісіне қатысушылардың барлығы да сөз сөйлеуге құқылы. Пікірсайыс аяқталған соң кеңес мәжілісіне қатысып отырған ізденушіге қорытынды сөз беріледі.
42. Пікірсайыс біткеннен кейін, кеңес осы Ереженің 4-бөлімінде белгіленген тәртіпке сәйкес диссертацияның Ережелер талаптарына сәйкестігі туралы мәселені жасырын дауысқа салады. Кеңес шешімі, оған кеңестің мәжіліске қатысқан мүшелерінің ең кемі үштен екісі жақтап дауыс бергенде, қабылданған болып есептеледі.
43. Есеп комиссиясының хаттамасы бекітілгеннен кейін кеңес мәжіліске қатысқан мүшелердің жай көпшілігінің ашық дауыс беруімен қосымша қорытындының (ұжымдық пікірдің) мәтінін қабылдайды.
Қосымша қорытындының (ұжымдық пікірдің) мәтіні бекітілгеннен кейін ізденушіге хабарланады.
Осымен кеңес мәжілісі аяқталды деп есептеледі.
44. Кеңес төрағасы және ғалым хатшы қол қойған мәжіліс стенограммасы мен жасырын дауыс берудің нәтижелері көрсетілген қосымша қорытындының (ұжымдық пікірдің) мәтіні, ізденушінің диссертациясы мен аттестациялық ісімен бірге үш апта ішінде Комитетке жіберіледі.

 

6. Диссертациялық кеңестің
апелляция қарайтын мәжілісін өткізу

45. Кеңес шешіміне апелляция түскен жағдайда кеңес төрағасы кеңес мүшелерінен құрылған комиссияға қажетті материалдарды зерделеп, апелляция жөніндегі кеңес қорытындысының жобасын дайындауды тапсырады.
Егер апелляция кеңестің ғылыми дәреже беру мәселесі туралы оң шешіміне берілсе, кеңес төрағасы бұл туралы бір апта ішінде Комитетті хабардар етеді.
Апелляция кеңесте екі ай мерзімінде қаралуы тиіс.
Кеңес мәжілісіне кеңестің пікірінше онда қойылған мәселенің мән-мазмұнына тікелей қатысы бар шағымданушы (шағымданушылар), ізденуші мен өзге де тұлғалар 10 күн бұрын хабарланып шақырылады. Шағымданушы кеңес мәжілісіне дәлелді себептермен келмеген жағдайда кеңес мәжілі